Frenlerden metal sürtme sesi gelmesi, hafif bir fren ötmesinden daha ciddi değerlendirilmesi gereken bir belirtidir. Bu ses çoğu zaman fren balatasının aşırı aşınmasıyla ilişkilidir. Ancak her metalik ses, balatanın tamamen bittiği anlamına gelmez.
Disk ile balata arasına giren yabancı bir parça, sıkışan kaliper veya diske temas eden koruma sacı da benzer bir ses çıkarabilir. Bu nedenle yalnızca sesi dinleyerek parça değişimine karar verilmemelidir.
Özellikle frene basınca metal sesi artıyorsa, fren performansı değişiyorsa veya araç bir tarafa çekiyorsa sistem kısa sürede kontrol edilmelidir.
Frenlerden Metal Sürtme Sesi Neden Gelir?
Metal sürtme sesi, dönen bir parçanın başka bir metal yüzeye temas ettiğini düşündürür. Fren sisteminde en sık karşılaşılan neden, balatanın sürtünme malzemesinin tükenmesi ve metal taşıyıcı plakanın fren diskine değmesidir.
Bununla birlikte sesin yalnızca fren sırasında mı, yoksa araç hareket ettiği sürece mi devam ettiği önemlidir. Bu ayrım, kontrol edilecek parçaların belirlenmesine yardımcı olur.
Metal sesine koku veya jantta aşırı ısınma eşlik ediyorsa frenlerden yanık kokusu gelmesinin nedenlerini anlattığımız yazıyı inceleyebilirsiniz.
1. Fren balatasının tamamen aşınması
Fren balatası, diske temas eden özel bir sürtünme malzemesine sahiptir. Balata kullanıldıkça bu malzeme incelir.
Değişim zamanı geçirilirse sürtünme malzemesi tamamen tükenebilir. Böylece balatanın metal taşıyıcı plakası fren diskine temas etmeye başlar. Sürücülerin “balata demiri diske sürtüyor” şeklinde tarif ettiği durum budur.
Bu temas sonucunda:
- Sert kazıma veya öğütme sesi duyulabilir.
- Fren diskinin yüzeyinde derin çizikler oluşabilir.
- Fren performansı zayıflayabilir.
- İlgili tekerlekte aşırı ısınma görülebilir.
- Araç fren sırasında bir tarafa yönelebilir.
- Balatayla birlikte fren diskinin de değiştirilmesi gerekebilir.
Balata aşınmasının erken belirlenmesi, fren diskinde oluşabilecek hasarı önleyebilir. Kontrol ve parça yenileme işlemleri için fren balatası değişimi hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
2. Balata aşınma göstergesinin diske temas etmesi
Bazı fren balatalarında mekanik aşınma göstergesi bulunur. Balata belirli bir aşınma sınırına ulaştığında küçük metal gösterge diske temas eder ve sürücüyü uyaran tiz bir ses çıkarır.
Bu ses ile balatanın metal taşıyıcı plakasının diske sürtmesi aynı durum değildir:
- Aşınma göstergesi: Genellikle ince, tiz ve uyarıcı bir ses çıkarır.
- Tamamen bitmiş balata: Daha sert, kaba ve kazıma benzeri bir ses oluşturabilir.
Her araçta mekanik veya elektronik balata sensörü bulunmaz. Bu nedenle gösterge panelinde uyarı görülmemesi, balataların sağlam olduğunu kanıtlamaz.
Balata değişim sınırı da bütün araçlarda aynı değildir. Doğru değerlendirme, aracın üretici verileri ve balatanın gerçek kalınlığı dikkate alınarak yapılmalıdır.
3. Disk ile balata arasına yabancı madde girmesi
Taş, metal parçası veya sert yol kalıntıları disk ile balata arasına girebilir. Böyle bir durumda balata yeterli kalınlığa sahip olsa bile frenden demir sürtme sesi gelebilir.
Ses aniden başlayabilir ve tekerlek döndükçe tekrar edebilir. Yabancı madde disk yüzeyinde dairesel çizikler oluşturabilir.
Bu nedenle metalik ses duyulduğunda doğrudan “balata bitmiş” sonucuna varılmamalıdır. Öncelikle tekerlek sökülmeli ve disk ile balata çevresi incelenmelidir.
4. Disk koruma sacının diske temas etmesi
Fren diskinin arka tarafında yol kirlerine karşı koruma sağlayan ince bir metal sac bulunabilir. Bu parça darbe, pas veya hatalı işlem sonucunda eğilerek dönen diske temas edebilir.
Koruma sacı teması genellikle araç hareket ettiği sürece devam eden ince bir metal sürtme sesi oluşturur. Fren pedalına basılmadığında da ses duyulabilir.
Koruma sacının konumu kontrol edilmeden balata veya disk değişimine karar verilmemelidir.
5. Kaliper pistonu veya kızaklarının sıkışması
Kaliper, fren balatalarını diske bastırır. Fren bırakıldığında balataların diske sürekli baskı yapmaması gerekir.
Kaliper pistonu, kızak pimleri veya balata yatakları sıkışırsa balata diske sürtmeye devam edebilir. Bu durum balatanın kısa sürede ve düzensiz biçimde aşınmasına yol açar.
Kaliper sıkışmasında şu belirtiler görülebilir:
- Fren bırakıldıktan sonra devam eden sürtme sesi
- Bir jantın diğerlerinden fazla ısınması
- Yanık balata kokusu
- Aracın sağa veya sola çekmesi
- İç ve dış balataların farklı kalınlıklarda aşınması
- Aracın hareket etmekte zorlanması
Yalnızca yeni balata takmak sorunu kalıcı olarak çözmeyebilir. Sıkışmanın kaynağı giderilmezse yeni balata da kısa sürede aşınır. Bu durumda kaliper bakım ve onarımı kapsamında piston, kızaklar ve bağlantı parçaları birlikte incelenmelidir.
6. Balata yüzeyinin kırılması veya taşıyıcı plakadan ayrılması
Aşırı ısınma, korozyon, hatalı montaj veya uygun olmayan parça kullanımı balata sürtünme malzemesine zarar verebilir.
Balata malzemesinin çatlaması, kenarlarından kopması veya taşıyıcı plakadan ayrılması sürtme ve vuruntu seslerine neden olabilir. Ayrıca fren kuvveti düzensiz hâle gelebilir.
Böyle bir durumda yalnızca kalan balata kalınlığına bakmak yeterli değildir. Balatanın yüzeyi, taşıyıcı plakası ve kaliper içerisindeki hareketi birlikte değerlendirilmelidir.
7. El freni mekanizmasının tamamen bırakmaması
Mekanik el freni teli veya elektronik el freni mekanizması tam olarak geri dönmezse arka balatalar diske sürtmeye devam edebilir.
Bu durumda ses çoğunlukla aracın arka tarafından gelir. Ayrıca araç zor hareket edebilir, arka jantlardan biri ısınabilir veya yanık kokusu oluşabilir.
Elektronik el freni uyarısı da görülüyorsa mekanizma zorlanmamalıdır. Motor, kaliper ve ilgili sensörler kontrol edilmelidir.
8. Disk yüzeyinde yoğun pas oluşması
Araç uzun süre kullanılmadığında fren diskinin üzerinde pas tabakası oluşabilir. Özellikle nemli ortamda bekleyen araçlarda ilk hareket sırasında sürtme sesi duyulabilir.
Hafif yüzey pasından kaynaklanan ses, güvenli ve düşük hızlı birkaç frenlemeden sonra azalabilir. Ancak ses kesilmiyorsa, fren sırasında titreşim oluşuyorsa veya disk yüzeyinde yoğun çukurlaşma varsa sistem kontrol edilmelidir.
Uzun süre devam eden sert metal sesi normal yüzey pası kabul edilmemelidir.
Balata Bitince Nasıl Ses Gelir?
Balata bitince nasıl ses gelir sorusunun cevabı, balatanın yapısına ve aşınma seviyesine göre değişir.
İlk aşamada mekanik aşınma göstergesi nedeniyle ince ve tiz bir ses duyulabilir. Balata değişimi geciktirilirse ses daha sert bir kazıma veya öğütme sesine dönüşebilir.
Tamamen aşınmış balatanın metal taşıyıcı plakası diske temas ettiğinde ses genellikle şu şekilde tarif edilir:
- Demirin demire sürtmesi
- Metal kazıma sesi
- Öğütme veya hırıltı
- Tekerlek döndükçe tekrar eden sürtme
- Fren sırasında şiddetlenen kaba ses
Ancak sesin türü tek başına kesin teşhis sağlamaz. Balatanın iç ve dış yüzeyleri görülmeli, kalınlıkları karşılaştırılmalı ve disk kontrol edilmelidir.
İnce ötme ile sert sürtme sesi arasındaki farklar için fren yaparken ötme sesinin nedenleri hakkındaki yazımızı inceleyebilirsiniz.
Fren Balatası Biterse Metal Sürtme Sesi Neden Oluşur?
Fren balatası biterse ne olur sorusunun en kısa cevabı şudur: Frenleme, balata malzemesi yerine metal yüzeyler arasında gerçekleşmeye başlayabilir.
Bu durum yalnızca rahatsız edici ses oluşturmaz. Fren sisteminin diğer parçalarına da zarar verebilir.
Fren diski çizilebilir
Balatanın metal plakası, fren diskinin yüzeyinde derin kanallar oluşturabilir. Bu hasar arttıkça diskin yalnızca yüzeyinin düzeltilmesi yeterli olmayabilir.
Fren performansı azalabilir
Balatanın sürtünme malzemesi, kontrollü fren kuvveti oluşturmak için tasarlanır. Metal taşıyıcı plaka aynı özelliğe sahip değildir.
Bu nedenle araç normalden daha geç durabilir veya frenleme sırasında kararsız davranabilir.
Fren sistemi aşırı ısınabilir
Metal yüzeylerin sürekli teması yüksek sıcaklığa yol açabilir. Özellikle kaliper de sıkışmışsa ısı daha hızlı artabilir.
Aşırı ısınma balata, disk, kaliper körükleri ve çevredeki fren parçalarına zarar verebilir.
Araç bir tarafa çekebilir
Bir tekerlekteki balata diğerinden daha fazla aşınmışsa sağ ve sol fren kuvvetleri eşit olmayabilir. Bunun sonucunda araç fren sırasında yön değiştirebilir.
Onarım maliyeti artabilir
Zamanında yalnızca balata değişimi yeterli olabilecekken sürüşe devam edilmesi diskin ve bağlantı parçalarının da zarar görmesine neden olabilir.
Bu nedenle sert metal sürtme sesi duyulduğunda kontrol ertelenmemelidir.
Frenlerden Metal Sürtme Sesi Fren Yapmadan da Geliyorsa Ne Anlama Gelir?
Ses yalnızca fren pedalına basıldığında artıyorsa balata, disk veya aşınma göstergesi öncelikli olarak değerlendirilir.
Ses araç hareket ettiği sürece devam ediyorsa şu ihtimaller de kontrol edilmelidir:
- Balatanın diske sürekli sürtmesi
- Kaliperin tam olarak geri dönmemesi
- El freninin tamamen bırakmaması
- Disk koruma sacının diske temas etmesi
- Disk ile balata arasına yabancı madde girmesi
- Balata yüzeyinin kırılması veya yerinden ayrılması
Bununla birlikte tekerlek rulmanı ve aktarma sistemi gibi fren dışındaki parçalar da benzer ses çıkarabilir. Kesin ayrım için sesin hangi hızda ve hangi koşullarda oluştuğu belirlenmelidir.
Çizilmiş Fren Diski Tornalanır mı?
Fren diski çizilmesi her zaman diskin tornalanabileceği anlamına gelmez. Öncelikle diskin kalınlığı, yüzey hasarı ve ısıya bağlı bozulmaları kontrol edilmelidir.
Tornalama ancak şu koşullarda değerlendirilebilir:
- Diskte yapısal çatlak bulunmaması
- Yüzey hasarının işlenebilir seviyede olması
- İşlem sonrasında diskin üreticinin minimum kalınlık sınırının üzerinde kalması
- Diskin diğer teknik ölçümlerinin uygun olması
Derin şekilde çizilmiş, aşırı ısınmış, çatlamış veya güvenli kalınlık sınırına yaklaşmış disklerin değiştirilmesi gerekebilir.
Doğru karar ölçüm sonucunda verilir. Ayrıntılı bilgi için disk değişimi ve tornalama sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Yalnızca Balatayı Değiştirmek Yeterli Olur mu?
Her araçta yalnızca balata değişimi yeterli değildir. Disk yüzeyi düzgün ve ölçüleri uygunsa balata değişimiyle işlem tamamlanabilir.
Ancak aşağıdaki durumlarda disk ve kaliper de değerlendirilmelidir:
- Diskte derin çizikler bulunması
- Diskin minimum kalınlık sınırına yaklaşması
- Aşırı ısınma izleri görülmesi
- Balataların düzensiz aşınması
- Kaliperin sıkışması
- Sürtünme malzemesinin parçalanması
- Fren sırasında titreşim oluşması
Ayrıca aynı aks üzerindeki sağ ve sol balatalar takım hâlinde değiştirilmelidir. Tek bir tekerleğin balatasını yenilemek fren dengesini bozabilir.
Frenlerden Metal Sürtme Sesi Duyulduğunda Ne Yapılmalıdır?
Öncelikle araç güvenli bir yerde durdurulmalıdır. Ardından fren pedalının tepkisi, uyarı lambaları ve belirgin yanık kokusu kontrol edilmelidir.
Aşağıdaki belirtilerden biri varsa sürüşe devam edilmemelidir:
- Fren pedalının normalden farklı hissedilmesi
- Fren mesafesinin belirgin şekilde uzaması
- Aracın güçlü biçimde sağa veya sola çekmesi
- Fren veya ABS uyarı lambasının yanması
- Tekerlek çevresinden duman gelmesi
- Keskin yanık kokusu oluşması
- Jantlardan birinin aşırı ısınması
- Sürekli ve sert metal kazıma sesi duyulması
Bu durumda aracın çekiciyle servise ulaştırılması daha güvenlidir.
Frenler normal hissedilse bile sürekli metal sürtme sesiyle uzun süre araç kullanılmamalıdır. Sorun erken kontrol edilirse disk ve kaliper gibi parçaların zarar görmesi önlenebilir.
Balata veya disk yüzeyine yağ, gres ya da genel amaçlı sprey uygulanmamalıdır. Bu ürünler frenleme için gerekli sürtünmeyi azaltabilir.
Metal Sürtme Sesinde Serviste Hangi Kontroller Yapılır?
Metal sürtme şikâyetinde yalnızca dışarıdan ses dinlenmez. Tekerlek sökülerek sistem fiziksel olarak incelenir.
Kontrol sırasında şu işlemler yapılır:
- İç ve dış balataların kalınlıkları karşılaştırılır.
- Balata yüzeyinde kırılma veya ayrılma aranır.
- Fren diskinin yüzeyi ve kalınlığı kontrol edilir.
- Diskte çizik, çatlak ve aşırı ısınma izleri incelenir.
- Kaliper pistonunun hareketi değerlendirilir.
- Kızak pimleri ve balata yatakları kontrol edilir.
- Disk çevresinde yabancı madde aranır.
- Disk koruma sacının konumu incelenir.
- El freni mekanizmasının tamamen bırakıp bırakmadığı kontrol edilir.
- İşlem sonrasında fren tepkisi doğrulanır.
Parça değişimine ancak sesin gerçek kaynağı belirlendikten sonra karar verilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Metal sürtme sesi kesin olarak balatanın bittiğini mi gösterir?
Hayır. Tamamen aşınmış balata en önemli ihtimallerden biridir. Ancak yabancı madde, kaliper sıkışması, koruma sacı teması ve balata yüzeyinin kırılması da metalik ses çıkarabilir.
Balata bittiğinde gösterge panelinde ışık yanar mı?
Her araçta elektronik balata sensörü bulunmaz. Bazı araçlar sesli aşınma göstergesi kullanırken bazı araçlarda herhangi bir balata uyarısı bulunmayabilir. Bu nedenle uyarı lambasının yanmaması balataların sağlam olduğunu göstermez.
Metal sürtme sesi varken araç kullanılabilir mi?
Sürekli ve sert metal sürtme sesiyle sürüşe devam edilmesi önerilmez. Fren performansı azaldıysa, araç çekiyorsa, yanık kokusu veya aşırı ısınma varsa araç çekiciyle servise ulaştırılmalıdır.
Yeni balata takıldıktan sonra metal sesi neden gelir?
Eski ve hasarlı disk yüzeyi, yanlış montaj, yabancı madde, sıkışmış kaliper veya hatalı konumlanan bağlantı parçaları ses oluşturabilir. Yeni balata takılması sistemdeki diğer sorunların bulunmadığını göstermez.
Balata bittiyse fren pedalı mutlaka değişir mi?
Hayır. Balata ciddi biçimde aşınmış olsa bile pedal ilk anda normal hissedilebilir. Pedal hissi, balata kalınlığını tek başına göstermez.
Yağmurdan sonra gelen sürtme sesi normal midir?
Disk üzerindeki hafif yüzey pası ilk birkaç frenlemede geçici ses oluşturabilir. Ses devam ediyorsa, titreşim oluşuyorsa veya fren performansı değişiyorsa kontrol gerekir.
Konya’da Metal Sürtme Sesi Kontrolü
Frenlerden metal sürtme sesi geldiğinde balata, disk ve kaliperlerin birlikte kontrol edilmesi gerekir.. Kontrol sırasında yalnızca sesi geçici olarak kesmek değil, sesin gerçek kaynağını belirlemek amaçlanır.
Fren sisteminizden metal sesi geliyorsa EMR Oto Fren ile iletişime geçebilirsiniz.
Sonuç
Frenlerden metal sürtme sesi gelmesinin en önemli nedenlerinden biri, balatanın tamamen aşınarak metal taşıyıcı plakanın diske temas etmesidir. Ancak yabancı madde, kaliper sıkışması, koruma sacı teması ve yoğun yüzey pası da benzer ses oluşturabilir.
Sert ve sürekli metal sesi ihmal edilmemelidir. Erken kontrol, fren performansının korunmasına yardımcı olurken disk ve kaliper gibi diğer parçaların zarar görmesini de önleyebilir.
EMR OTO FREN
Telefon: 0539 852 10 95 | WhatsApp: 0539 852 10 95
Horozluhan Mah. Hisartepe Sk. No:41 Selçuklu/Konya
Güvenli yolculuğun ilk adımı: EMR.